MIEJSCA

Widok perspektywiczny Świebodzina autorstwa Friedricha Bernharda Wernera

Opublikowano: • Ostatnia edycja: • Robert Ziach • ~3 min

Widok perspektywiczny Świebodzina autorstwa Friedricha Bernharda Wernera

Widok perspektywiczny Świebodzina autorstwa Friedricha Bernharda Wernera, pochodzący z połowy XVIII wieku (ok. 1740–1750 r.).

Widok perspektywiczny Świebodzina autorstwa Friedricha Bernharda Wernera to osiemnastowieczna grafika (miedzioryt), stanowiąca cenny dokument historyczny przedstawiający panoramę miasta.
 
Kluczowe informacje na temat dzieła:
  • Autor: Friedrich Bernhard Werner (1690–1776), wybitny śląski rysownik i rytownik, znany z tworzenia precyzyjnych panoram miast.
  • Czas powstania: Połowa XVIII wieku (ok. lat 40./50. XVIII w.).
  • Charakterystyka: Rysunek ukazuje Świebodzin w ujęciu perspektywicznym (widok z lotu ptaka), prezentując mury miejskie, zabudowę oraz kościół parafialny pw. św. Michała.
  • Elementy dekoracyjne: Na rycinie znajdują się herby Knobelsdorffów oraz miasta Świebodzina.
  • Zastosowanie historyczne: Rycina ta jest wykorzystywana w badaniach nad architekturą Świebodzina, m.in. przy analizie wyglądu kościoła farnego.
Werner stworzył liczne widoki miast Dolnego i Górnego Śląska oraz pogranicza, a jego prace charakteryzują się wysokim stopniem realizmu topograficznego. Należy odróżnić tę panoramę od wcześniejszego widoku Świebodzina autorstwa Franza Hogenberga z 1595 roku.

W przeciwieństwie do poprzednich planów, które były mapami technicznymi z XX wieku, ten rysunek pokazuje miasto jeszcze w jego średniowieczno-barokowym kształcie, otoczone pełnym obwodem murów obronnych i fosą.

Oto transkrypcja i identyfikacja obiektów z legendy (Explicationes) znajdującej się w prawym górnym rogu:

Wykaz obiektów (Explicationes):

  1. Das Schloß – Zamek (widoczny po prawej stronie, nad brzegiem jeziora).

  2. Stadt Pfarr Kirche – Miejski kościół parafialny (pw. św. Michała Archanioła).

  3. Der Pfarrhof – Plebania / dwór parafialny.

  4. Die Schulen – Szkoły (budynki w pobliżu kościoła).

  5. Das Rathaus – Ratusz (charakterystyczna wieża pośrodku rynku).

  6. Das Brauhaus – Browar miejski.

  7. Kirche zum heil. Geist – Kościół pw. Świętego Ducha (dawny kościół szpitalny poza murami).

  8. Das Creutz Thor – Brama Krzyżowa (jedna z głównych bram miejskich, wylot na północ).

  9. Lange Brücken Thor – Brama Długiego Mostu.

  10. Das Glogausche Thor – Brama Głogowska (wylot na południowy wschód, w stronę Głogowa).

  11. Begräbnis Kirche – Kościół cmentarny.

  12. Das Bethaus – Dom modlitwy (prawdopodobnie wczesny zbór ewangelicki, oznaczony wieżą po prawej stronie starówki).

Co ten plan mówi nam o dawnym Świebodzinie?

  • System obronny: To jeden z najlepszych widoków pokazujących kompletne mury obronne z basztami oraz nawodnioną fosę, która otaczała całe miasto.

  • Przedmieścia: Poza murami widać już pierwsze rzędy domów i ogrodów (tzw. ogrody użytkowe), co pokazuje, że miasto zaczynało "pączkować" na zewnątrz.

  • Gospodarka: Widoczna rzeka (Struga Świebodzińska) i liczne stawy/fosy podkreślają znaczenie wody dla dawnego rzemiosła (młyny, browary, foluszowanie sukna).

  • Zamek (1): Zwróć uwagę na potężną bryłę zamku świebodzińskiego z własną fosą, który w tamtym czasie pełnił funkcję siedziby administracyjnej (starostwa).

Ten plan Wernera jest kluczowy dla zrozumienia, dlaczego Świebodzin ma tak regularny, owalny kształt starego miasta, który widzieliśmy na tych późniejszych, XX-wiecznych mapach. Murów już nie ma (zostały fragmenty), ale układ ulic pozostał niemal identyczny przez 300 lat!

KOMENTARZE

Zostaw komentarz